Công ty cổ phần Bệnh Viện Quốc Tế Vinh

Địa chỉ: Số 99 đường Phạm Đình Toái, xã Nghi Phú, TP. Vinh, Tỉnh Nghệ An

Điện thoại: 023 8396 8888     Email: contactus.vinh@hoanmy.com

Phục hồi chức năng sau phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo sau | Bệnh viện Quốc Tế Vinh

Phục hồi chức năng sau phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo sau

29-07-2020

Trong chấn thương khớp gối, tỷ lệ bị đứt dây chằng chéo sau đơn thuần chỉ chiếm khoảng từ 5 – 10% các chấn thương về dây chằng vùng gối. Tuy nhiên đây là loại tổn thương hiếm gặp, nguy hiểm và thường khó đánh giá hơn các chấn thương dây chằng khác ở đầu gối.
Đứt dây chằng chéo sau có thể xảy ra khi có một lực tác động trực tiếp từ trước ra sau, đẩy thật mạnh cẳng chân về phía sau làm đứt dây chằng. Tổn thương này thường gặp do tai nạn giao thông, vận động quá mức, đặc biệt là chơi thể thao. 
Khi bị tổn thương đứt dây chằng chéo sau, người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng:

  • Đau nhiều và sưng gối sau khi bị chấn thương.
  • Khớp gối bị cứng do sưng nề.
  • Đi lại khó khăn.
  • Cảm giác khớp gối bị lỏng, không vững ở gối.

Trường hợp cần tiến hành mổ tái tạo dây chằng chéo sau:

  • Dây chằng chéo sau bị rách một phần hoặc hoàn toàn, khớp gối lỏng lẻo.
  • Đứt dây chằng chéo sau kèm theo tổn thương sụn chêm.
  • Độ tuổi còn trẻ, nhu cầu vận động, chơi thể thao nhiều.

Phẫu thuật nội soi tái tạo dây chằng chéo sau là một kỹ thuật khó đòi hỏi sự đảm bảo từ nhiều yếu tố như: Kỹ thuật mổ, tay nghề của Bác sĩ và vật liệu thay thế… nhằm mang lại hiệu quả tối ưu, giúp người bệnh đi lại và có thể chơi thể thao trở lại bình thường.
Sau phẫu thuật người bệnh được hướng dẫn thực hiện các bài tập ngay sau mổ theo hướng dẫn của bác sĩ giúp ngăn ngừa hiện tượng teo cơ sau mổ, máu lưu thông tốt và khớp gối linh hoạt hơn:
Giai đoạn 1: Từ 0 – 2 tuần sau mổ:

  • Không dùng kháng sinh sau mổ: Chỉ dùng kháng sinh dự phòng trước mổ.
  • Chăm sóc vết mổ: Vết mổ chỉ thay băng 1 lần sau mổ. Cắt chỉ vết mổ sau 2 tuần. Không băng nhất là khi tập luyện và tắm.
  • Chườm lạnh:  Nếu khớp gối sưng đau, thực hiện chườm lạnh gối mỗi lần 5 – 10 phút, mỗi lần cách nhau 15 – 30 phút. Không chườm đã trực tiếp lên da, phải qua túi bóng hoặc khăn mỏng.
  • Nẹp và nạng: Đeo nẹp dài tư thế duỗi hoàn toàn. Sử dụng nạng khi di chuyển, chịu sức nặng một phần cơ thể trong 6 tuần.
  • Tập gồng cơ tứ đầu đùi: Ngồi, hoặc nằm duỗi thẳng gối, gồng cơ đùi và giữ lại sao cho gối sát nền duỗi thẳng. Giữ nguyên tư thế trong 5 giây, thực hiện 20 lần/ngày. (Nếu thực hiện đúng sẽ thấy bánh chè di chuyển lên xuống khi gồng cơ). Với tư thế ngồi hoặc nằm duỗi thằng gối này, người bệnh có thể kết hợp thực hiện vận động gấp duỗi cổ chân 30 – 40 lần/phút.
  • Gác cao gót chân và gồng cơ:  Gác cao gót chân lên khăn cuộn và gồng cơ đùi. Giữ nguyên tư thế trong 5 phút, thực hiện 3 – 5 lần/ngày.
  • Ngồi dùng chân lành nâng gót chân mổ: Ngồi trên ghế tựa, dùng chân lành nâng gót chân mổ, nâng và hạ gót chân để gối gấp, duỗi. Giữ nguyên tư thế trong 5 giây, thực hiện 20 lần/ngày.
  • Nâng chân duỗi gối: Nằm trên mặt phẳng, nâng chân duỗi gối đau lên cao 20 – 30 cm tạo thành 1 góc 45 độ. Gồng cơ đùi để giữ gối thẳng, giữ nguyên tư thế trong 5 giây. Sau đó hạ chân xuống từ từ trong tư thế  gối duỗi thẳng, thực hiện 20 lần/ngày.
  • Di chuyển xương bánh chè: Dùng 2 ngón tay của 2 bàn tay di chuyển xương bánh chè theo hướng lên trên, xuống dưới và sang ngang để tránh xơ dính. Mỗi lần 15 – 30 giây, thực hiện 3 – 5 lần/ngày.
  • Dạng khớp háng: Nằm nghiêng trên mặt phẳng, chân lành gấp góc vuông 90 độ, chân mổ duỗi thẳng nâng cao chân 1 góc 45 độ. Giữ nguyên tư thế trong 5 giây, hạ chân xuống từ từ. Thực hiện lặp lại 20 lần. Ngày 3 – 5 lần.
Hình ảnh Người bệnh tập gồng tứ đầu đùi
Hình ảnh Người bệnh gác cao gót chân và gồng cơ
Hình ảnh Người bệnh ngồi dùng chân lành nâng gót chân mổ
Hình ảnh Người bệnh nâng chân duỗi gối
Hình ảnh Người bệnh di chuyển xương bánh chè
Hình ảnh Người bệnh dạng khớp háng

Giai đoạn 2: Từ 2 – 6 tuần

  • Đạp xe tại chỗ, không tải kháng lực, nâng cao yên xe để gối duỗi tối đa
  • Trượt gót chân với khăn: Ngồi dùng dây chun hoặc khăn, trượt gót chân và gấp gối. Lưu ý dùng dây để kéo gấp gối chứ không dùng cơ phía sau gối, khi duỗi thẳng gối nên gồng cơ tứ đầu đùi. Mỗi lần 5 – 15 phút, ngày 3 – 5 lần
  • Đứng thẳng, lưng dựa tường, nâng các ngón chân lên, gót chạm nền, gối duỗi tối đa, gồng cơ đùi. Giữ nguyên tư thế trong 15 giây. Thực hiện lặp lại 3 – 5 lần.
  • Nâng và gấp gối vòng nhỏ (kê khăn dưới gối): Giữ nguyên tư thế 15 giây, ngày 3 – 5 lần
  • Nằm sấp, duối thẳng hai chân, từ từ nâng chân mổ lên cao và duỗi gối: Giữ nguyên tư thế 15 giây, ngày 3 – 5 lần.
Hình ảnh Người bệnh đạp xe tại chỗ không tải kháng lực
Hình ảnh Người bệnh trượt gót chân với khăn
Hình ảnh Người bệnh đứng thẳng, lưng dựa tường, nâng các ngón chân lên
Hình ảnh Người bệnh nâng và gấp gối vòng nhỏ
Hình ảnh Người bệnh nằm sấp, nâng chân mổ lên cao và duỗi gối

Giai đoạn 3: Từ 6 – 12 tuần: 

  • Bỏ nẹp và nạng để tập đi lại.
  • Tiếp tục các bài tập giai đoạn 1 và 2.
  • Đạp xe có trọng tải
  • Đứng thẳng hai chân song song, tay dựa thành ghế, gấp chân mổ 1 góc 90 độ. Giữ nguyên tư thế 15 – 30 giây, thực hiện 3 – 5 lần.
  • Ngồi xổm lên ghế: Không ngồi xuống ghế, chỉ để mông chạm ghế, sau đó đứng dậy tư thế ban đầu. Giữ nguyên tư thế trong 15 – 30 giây, thực hiện ngày 3 – 5 lần. Sau 12 tuần có thể cầm thêm tạ (từ 5 – 10kg) để tập bài tập này.
  • Trượt tường: Đứng tựa lưng và mông vào tường, dạng hai chân cách nhau khoảng 25cm và cách tường 20cm, từ từ hạ mông, gấp gối khoảng 45 độ. Giữ nguyên tư thế trong 5 giây và từ từ trượt lại tư thế ban đầu. Thực hiện 10 – 15 lần, mỗi ngày 3 lượt tập
Hình ảnh  Người bệnh đứng gấp chân mổ 1 góc 90 độ
Hình ảnh Người bệnh ngồi xổm lên ghế
Hình ảnh Người bệnh đứng trượt tường

Giai đoạn 4: Từ 12 –1 8 tuần:

  • Tiếp tục các bài tập giai đoạn 1, 2 và 3
  • Tập căng cơ bắp chân sau: Gác chân mổ lên ghế, gấp người từ từ, giữ gối duỗi thẳng đến khi thấy căng phía sau đùi và gối. Giữ nguyên tư thế trong 15 – 20 giây, thực hiện lặp lại 3 – 5 lần/ngày.
  • Tập căng cơ đùi: Chân lành đứng trụ, gấp gối chân mổ tăng dần đến khi gót chạm mông và cảm nhận được căng cơ đùi. Giữ nguyên tư thế trong 15 – 20 giây, thực hiện lặp lại 3 – 5 lần/ngày.
  • Tập căng bắp chân và gót: Bước chân lành lên trước, đổ người phía trước, tay chống tường, ép duỗi thẳng gối chân mổ đến khi thấy căng cơ sau bắp chân và gót. Giữ nguyên tư thế trong 15 – 20 giây, thực hiện lặp lại 3 – 5 lần/ngày.
  • Ngồi xổm 1 chân: Đứng trụ bằng chân mổ, ngồi từ từ xuống ghế nhưng không chạm ghế, sau đó từ từ đứng lên tư thế ban đầu.
Hình ảnh Người bệnh tập căng cơ bắp chân sau, gác chân mổ lên ghế, gấp người từ từ, giữ gối duỗi thẳng
Hình ảnh Người bệnh gấp gối chân mổ
Hình ảnh Người bệnh tập căng bắp chân và gót
Hình ảnh Người bệnh ngồi xổm 1 chân
Hình ảnh Người bệnh tập căng bắp chân và gót
Hình ảnh Người bệnh đứng tập đứng trụ thăng bằng bằng chân mổ
Hình ảnh Người bệnh ngồi nâng chân mổ gồng cơ tứ đầu đùi
Hình ảnh Người bệnh nằm kê cao gót, duỗi thẳng gối và nâng cao mông
Hình ảnh Người bệnh nằm ngửa nâng chân mổ 1 tạo thành 1 góc 90 độ
Hình ảnh Người bệnh nằm sấp gấp chân mổ sát mông
Hình ảnh Người bệnh nằm ngửa, chân lành gấp đứng, chân mổ nâng cao duỗi gối

Giai đoạn 5: Từ 18 tuần

  • Tiếp tục các bài tập giai đoạn 1, 2, 3 và 4
  • Gấp cẳng chân khi đứng (gối chỉ gấp 45 độ): Tăng trọng lượng thêm mỗi tuần 5kg tới khi nào đến 25kg.
  • Thực hiện đứng lên ngồi xuống có tạ
  • Thực hiện nhún gót nâng bắp chân có tạ
  • Bước chân lên xuống: Đặt bàn chân mổ lên bậc, giữ thăng bằng, gối duỗi thăng, nhẹ nhàng bước xuống và đổi chân. Lưu ý chân chỉ chạm nhẹ bậc thang chứ không đứng cả bàn chân lên.
  • Kê cao gót, duỗi thẳng gối: Nằm trên giường, kê khăn dưới gót chân hoặc ngồi trên ghế và gác gót chân lên ghế đối diện để duỗi thẳng gót chân. Nếu thấy gối chưa duỗi thẳng hết thì dùng vật nặng khoảng 10 kg đặt lên trên bánh chè. Giữ nguyên tư thế khoảng 5 phút. Thực hiện 3 lần mỗi ngày. Lưu ý gồng cơ tứ đầu đùi khi duỗi thẳng gối.
  • Nằm sấp duỗi thẳng gối: Nằm sấp, để chân ra ngoài cạnh giường từ bánh chè, thả lỏng để gối duỗi hoàn toàn. Nếu gối không duỗi hoàn toàn thì treo vào cổ chân vật nặng khoảng 5 – 10 kg. Giữ nguyên tư thế khoảng 5 phút. Thực hiện 3 lần mỗi ngày. Lưu ý gồng cơ tứ đầu đùi khi duỗi thẳng gối.
  • Gấp gối nhẹ: Kê khăn dưới gối, gấp và duỗi gối thẳng. Giữ nguyên tư thế trong 5 giây sau đó hạ chân xương. Thực hiện lặp lại 20 lần. Ngày 3 – 5 lần.
  • Gấp 1/3 gối: Đứng trong tư thế chuẩn bị ngồi xuống, gối gấp và hạ mông xuống khoảng 10 – 20 cm. Giữ nguyên tư thế trong 1 – 2 giây sau đó đứng thẳng lên.
Hình ảnh gấp chân mổ khi đứngcó tải trọng
Hình ảnh người bệnh đứng lên ngồi xuống có tạ
Hình ảnh Người bệnh nhún gót có tạ
Hình ảnh Người bệnh bước chân lên xuống
Hình ảnh Người bệnh kê khăn dưới gối, gấp và duỗi gối thẳng
Hình ảnh Người bệnh nằm sấp duỗi thẳng gối

Khi gặp chấn thương khớp gối, người bệnh có thể chỉ bị đứt một phần hoặc hoàn toàn dây chằng chéo sau và có thể hết đau lại sau một thời gian vì vậy thường rất khó phát hiện. Nếu người bệnh chủ quan và không điều trị kịp thời đúng phương pháp sẽ dẫn đến những tổn thương nghiêm trọng hơn như: Hạn chế chức năng khớp gối, thoái hóa khớp gối. Vì vậy, ngay khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường ở vùng gối, người bệnh cần tới ngay cơ sở y tế có chuyên khoa cơ xương khớp để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Tại Bệnh viện Quốc tế Vinh, sự phối hợp liên hoàn giữa Khoa Ngoại Cơ xương khớp và Vật lý trị liệu phục hồi chức năng cùng đưa ra phác đồ điều trị khoa học giúp người bệnh nhanh chóng phục hồi vận động và có thể chơi thể thao trở lại bình thường.
Để được hỗ trợ cung cấp thông tin và tư vấn chi tiết, vui lòng liên hệ:
•    Bệnh viện Quốc tế Vinh
•    Số 99, đường Phạm Đình Toái, xã Nghi Phú, TP Vinh, Nghệ An
•    Số điện thoại 02383.968.888/0901.74.71.73

Xem thêm: 

Phẫu thuật nội soi tái tạo dây chằng tại Bệnh viện Quốc tế Vinh 

Đứt gân bánh chè - Chấn thương hiếm gặp ở khớp gối