Công ty cổ phần Bệnh Viện Quốc Tế Vinh

Địa chỉ: Số 99 đường Phạm Đình Toái, xã Nghi Phú, TP. Vinh, Tỉnh Nghệ An

Điện thoại: 023 8396 8888     Email: contactus.vinh@hoanmy.com

Mẹ bầu hiểu về gây tê màng cứng và gây tê tủy sống | Bệnh viện Quốc Tế Vinh

Mẹ bầu hiểu về gây tê màng cứng và gây tê tủy sống

22-10-2018

Gây tê tủy sống là kỹ thuật đưa thuốc tê vào khoang tủy sống, thuốc tê sẽ khuếch tán theo nước não tủy ngấm vào rễ thần kinh tủy sống gây tác dụng ức chế có hồi phục cảm giác và vận động. Tủy sống ở người trưởng thành kết thúc tại vị trí đốt sống thắt lưng L1- L2, vị trí chọc kim gây tê thường từ đốt sống L2- L3 trở xuống nên không sợ kim chọc vào tủy sống. Khả năng lan tỏa thuốc tê trong khoang tủy sống tùy thuộc lượng thuốc tê đưa vào để ức chế cảm giác và vận động ở các vùng cơ thể tương ứng.
Gây tê ngoài màng cứng là kỹ thuật đưa thuốc tê vào khoang được ngăn cách với khoang tủy sống bởi màng cứng gọi là khoang ngoài màng cứng. Các đôi dây rễ thần kinh hình thành từ các phân đốt tủy sống đi qua khoang này để chi phối thần kinh cho các vùng cơ thể tương ứng. Thể tích thuốc tê đưa vào khoang này từ vị trí chọc kim sẽ quyết định vùng dây rễ thần kinh bị ức chế cảm giác và vận động có hồi phục tương ứng.
Trong mổ, sau mổ, trong chuyển dạ tín hiệu đau sẽ truyền theo các sợi dây thần kinh về tủy sống rồi dẫn truyền lên não để cảm nhận, thuốc tê sẽ ức chế các tín hiệu đau tại vị trí nó gây tác dụng
Gây tê tủy sống bắt đầu từ thập niên 30 thế kỷ 19, gây tê ngoài màng cứng ra đời sau đó từ những năm 50, đến những năm 60 gây tê ngoài màng cứng phát triển thêm ứng dụng giảm đau sau mổ và trong chuyển dạ nhờ luồn ống polyethylene rất nhỏ vào khoang ngoài màng cứng để bơm thuốc tê kéo dài.
Kỹ thuật gây tê tủy sống và ngoài màng cứng qua hàng chục năm ứng dụng đã được cải tiến về phương tiện, thuốc tê và những hiểu biết sâu về kiến thức nên ngày càng an toàn, hiệu quả và phù hợp với mục đích giảm đau hay để phẫu thuật. Nó làm giảm tỷ lệ tử vong của sản phụ phải mổ xuống 17 lần so với gây mê.  
Trên thế giới mổ đẻ chủ yếu sử dụng phương pháp gây tê. Chỉ gây mê khi sản phụ dị ứng với thuốc tê sẽ sử dụng, có nguy cơ chảy máu nhiều, huyết áp quá cao, nhiễm trùng da vùng chọc kim, biến dạng cột sống do bệnh lý hoặc phẫu thuật, rối loạn đông máu vượt mức độ cho phép. Giảm đau trong chuyển dạ thường dùng gây tê ngoài màng cứng hoặc kết hợp tủy sống khi cổ tử cung mở 3-4 cm hoặc sớm hơn nếu sản phụ đau nhiều, khi chuyển dạ cổ tử cung mở từ 8 cm thường dùng gây tê tủy sống.
Trong chuyển dạ cơn đau do cổ tử cung giãn nở, cơ tử cung co bóp, co kéo các dây chằng giữ tử cung và các tạng xung quanh. Cơn đau làm sản phụ giảm sức rặn, mẹ thở nhanh gây hạ khí CO2 trong máu gây co thắt mạch làm giảm tưới máu cho tử cung, cơn đau gây tăng tiết catecholamine làm co mạch máu tăng huyết áp,mạch nhanh, co thắt cổ tử cung và gây giảm co bóp cơ tử cung. Như vậy đau sẽ gây chuyển dạ kéo dài và gây giảm lượng máu tử cung- nhau thai gây thiếu oxy cho con, gia tăng nguy cơ tai biến tim mạch cho mẹ. Giảm đau trong chuyển dạ giúp chống lại các bất lợi trên và nó còn làm tầng sinh môn giãn nở tốt giúp quá trình chuyển dạ nhanh hơn.
Đau sau sinh mổ gây mất sức chậm phục hồi sức khỏe, ảnh hưởng đến tâm sinh lý. Đau làm chậm quá trình phục hồi hoạt động ruột, chậm liền vết thương. Đau gây ra các biến chứng sớm và nguy hiểm như tăng huyết áp, loạn nhịp tim, thiếu máu cơ tim, xẹp phổi, tăng dị hóa, rối loạn nội tiết. Đặc biệt gây đau vết mổ mạn tính dù vết mổ đã lành, nếu mắc phải thì hiện nay chưa có phương pháp điều trị nào giải quyết được bệnh này. Giảm đau tốt không những giúp người bệnh thoải mái mà còn giúp nhanh hồi phục, rút ngắn thời gian nằm viện. Giảm đau tốt sẽ phòng tránh các tai biến và đau mạn tính, nếu mắc phải sẽ làm tăng thời gian và chi phí điều trị cũng như ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
Giảm đau trong chuyển dạ (đẻ không đau) tại bệnh viện Quốc tế Vinh sử dụng thuốc mới Anaropin (chỉ vài bệnh viện Việt Nam có điều kiện sử dụng) chủ yếu ức chế trên sợi thần kinh cảm giác ít tác dụng trên sợi thần kinh vận động và ít ảnh hưởng huyết động nên trong khi chuyển dạ sản phụ sẽ được giảm đau rất tốt và cảm nhận cơn co tử cung mà sức rặn đảm bảo cho cuộc sinh. Sử dụng nồng độ thuốc thấp nhất theo khuyến cáo mới nhất của Tổ chức y tế Thế giới cho tỷ lệ thành công rất cao, cảm giác lạnh run chỉ là khó chịu tạm thời nhưng cũng rất ít gặp. Sau khi bơm thuốc tê sản phụ sẽ giảm đau tốt ngay sau khoảng 10-15 phút.
Giảm đau sau mổ tại bệnh viện Quốc tế Vinh có nhiều phương pháp: gây tê ngoài màng cứng, gây tê tủy sống, đường tĩnh mạch.v.v. hoặc kết hợp. Tùy theo từng loại phẫu thuật, cơ địa,chi phí mà bác sỹ Gây mê hồi sức sẽ quyết định phương pháp phù hợp nhất.
Theo y văn thế giới, tỷ lệ tai biến rất hiếm gặp khoảng 1/170.000 cas và thường tự hồi phục. Một số người sợ rằng gây tê tủy sống, gây tê ngoài màng cứng sẽ gây nên các bệnh lý thần kinh cột sống là không đúng vì thuốc sau khi gây tác dụng sẽ mất tác dụng và thải trừ ra khỏi cơ thể, do đó nếu bị ảnh hưởng sẽ phải xuất hiện ngay khi làm gây tê và trong thời gian dùng thuốc. Mọi người đều có thể mắc các bệnh vùng cột sống cả khi trẻ và khi lớn tuổi, nếu trước đó có gây tê tủy sống hay ngoài màng cứng thì thường sẽ có suy nghĩ do gây tê gây nên, đây là quan niệm sai lầm (trải qua hàng chục năm thực hành gây tê y học thế giới đã hiểu rõ về phương pháp này, nếu nó gây ảnh hưởng thì đã bị loại bỏ)
Đối với các sản phụ, các nghiên cứu đa trung tâm trên thế giới thấy rắng tỷ lệ đau lưng do mang thai là khoảng 40- 47% cao hơn rất nhiều so với các đối tượng khác chỉ khoảng 1%. Các nghiên cứu thấy rằng tỷ lệ đau lưng ở nhóm sản phụ không làm giảm đau ngoài màng cứng cũng giống như  nhóm sản phụ có làm giảm đau ngoài màng cứng trong chuyển dạ (đẻ không đau) hay giảm đau sau mổ. Sau khi sinh con đau lưng thường có xu hướng tăng lên, trong khi đang được giảm đau nếu có đau lưng thì sản phụ rất khó cảm nhận, khi ngừng thuốc giảm đau sẽ cảm nhận đau lưng nếu có, do đó sản phụ thường đổ lỗi do gây tê tủy sống hay gây tê ngoài màng cứng gây ra  
Giảm đau sau mổ và giảm đau trong chuyển dạ rất phổ biến trên thế giới. Ở Mỹ đẻ không đau bằng gây tê ngoài màng cứng là lựa chọn hàng đầu. Ở Singapore cứ 5 ca chuyển dạ thì có khoảng 4 ca giảm đau ngoài màng cứng. Tại Việt nam hàng năm tại các bệnh viện có hàng ngàn ca giảm đau ngoài màng cứng trong chuyển dạ.
Tại Bệnh viện Quốc tế Vinh, các bác sĩ gây mê có nhiều kinh nghiệm gây tê tủy sống và ngoài màng cứng trong gây tê để mổ và làm giảm đau có chất lượng tốt và an toàn. Đây cũng là bệnh viện làm giảm đau nhiều nhất tại Nghệ An. Từ ngày thành lập bệnh viện đến nay (3 năm) chúng tôi đã làm hơn 2000 ca giảm đau rất an toàn và hiệu quả. 
Chúng tôi mong muốn phát triển dịch vụ này đến mọi sản phụ và các bệnh nhân phẫu thuật nhằm giảm sự đau đớn và giúp nhanh phục hồi sức khỏe, cũng như hạn chế các tác hại do đau gây ra. 

Kim Chung

Xem thêm: 

Gói sinh trọn gói tại Bệnh viện Quốc tế Vinh

Đội ngũ Bác sĩ khoa sản tại Bệnh viện Quốc tế Vinh