Công ty cổ phần Bệnh Viện Quốc Tế Vinh

Địa chỉ: Số 99 đường Phạm Đình Toái, xã Nghi Phú, TP. Vinh, Tỉnh Nghệ An

Điện thoại: 023 8396 8888     Email: contactus.vinh@hoanmy.com

Bệnh lý suy tuyến thượng thận do dùng Corticoid | Bệnh viện Quốc Tế Vinh

Bệnh lý suy tuyến thượng thận do dùng Corticoid

30-06-2022

Corticoid trước giờ được rất nhiều người xem như “thần dược” để điều trị nhiều loại bệnh, đặc biệt các bệnh cơ xương khớp, hen, bệnh da liễu bởi tác dụng kháng viêm và giảm đau nhanh chóng. 
Thế nhưng, việc lạm dụng corticoid, dùng corticoid không đúng chỉ định có thể mang đến vô vàn những biến chứng nguy hiểm cho người dùng, mà thường gặp và khó điều trị nhất là suy tuyến thượng thận do dùng corticoid hay còn được gọi là hội chứng giả Cushing do thuốc. 
Biến chứng này sẽ để lại những hậu quả nặng nề về thể chất và tinh thần, hoặc đôi khi người bệnh có thể gặp phải suy tuyến thượng thận cấp, làm trụy tim mạch và nguy hiểm đến tính mạng.
Đối tượng nào có nguy cơ mắc hội chứng Cushing do thuốc?

  • Người có bệnh mạn tính sử dụng corticoid kéo dài không đúng chỉ định, liều lượng. 
  • Người bệnh tự ý mua các thuốc giảm đau chống viêm, cảm cúm không có chỉ định của Bác sỹ.
  • Người bệnh tự ý dùng các loại thuốc Nam, thuốc Bắc hoặc thực phẩm chức năng được pha trộn sao tẩm các chế phẩm hay thành phần corticoid.
  • Các bệnh mãn tính thường sử dụng thuốc corticoid như bệnh xương khớp (viêm đa khớp, viêm đa khớp dạng thấp, thoái hóa khớp, goute… ), bệnh miễn dịch dị ứng như (hen, Lupus ban đỏ,…), bệnh da liễu (vảy nến, á sừng, chàm, viêm da dị ứng,…) hay bệnh mãn tính (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính….). 

Các dấu hiệu nhận biết suy tuyến thượng thận do dùng corticoid
Suy tuyến thượng thận do dùng corticoid đa số rất dễ nhận biết trên lâm sàng nhờ các triệu chứng điển hình sau: Tăng cân, mỡ vùng cổ, sau gáy, mặt tròn đỏ, da mỏng, rạn da, dãn mạch dưới da, rậm lông, nhiều mụn trứng cá, yếu cơ gốc chi, đau nhức xương khóp do loãng xương, vết thương khó lành, rối loạn tâm thần, sinh lý, …
Các dấu hiệu xảy ra khi ngừng thuốc

  • Bệnh lý nền nặng lên. 
  • Khi ngừng hoặc giảm thuốc: Người bệnh mệt mỏi khó chịu, buồn nôn, nôn, tụt huyết áp.
  • Chán ăn, đau cơ, nhức đầu, sốt, bong vảy da.

Ngoài ra xét nghiệm ghi nhận có tình trạng rối loạn điện giải như hạ Natri máu, hạ Kali máu, tăng đường huyết hay cũng có thể hạ đường huyết do giảm chuyển hóa của tế bào; đo loãng xương thấy mật độ xương giảm rất nặng dẫn đến nguy cơ dễ gãy xương,...
Các xét nghiệm khẳng định suy thượng thận do dùng corticoid
Chủ yếu là xét nghiệm đo nồng độ cortisol trong máu. Nồng độ cao nhất theo sinh lý của hormone này trong ngày là vào thời điểm 8 giờ sáng, lúc cơ thể hoạt động mạnh mẽ nhất và hạ thấp dần khi về đêm (20 giờ). Nếu cortisol sáng trong máu dưới 3mcg/dl thì chẩn đoán là suy thượng thận chắc chắn và ngược lại, nếu cortisol sáng đạt trên 20mcg/dl thì loại bỏ suy thượng thận.
Điều trị suy thượng thận do dùng corticoid

  • Biến chứng này cần được điều trị lâu dài, người bệnh phải kiên trì và tuân thủ y lệnh của Bác sĩ. Trong quá trình điều trị, không tự ý ngưng thuốc và mua thuốc chứa corticoid mà không có chỉ định của Bác sĩ.
  • Trong quá trình điều trị nên ăn hạn chế thức ăn nhiều calories và chất béo, ăn tăng rau củ quả, uống nhiều nước, ăn tăng muối, bổ sung canxi và vitamin D, giữ tinh thần thoải mái lạc quan, hạn chế gắng sức, giảm stress. 
  • Tái khám Bác sĩ đều đặn để kiểm tra tình trạng đường huyết, huyết áp, mật độ xương,.. Phải thông báo với Bác sĩ nếu người bệnh đã từng mắc trầm cảm hoặc uống rượu mỗi ngày.
  • Bác sĩ có thể kiểm soát bệnh bằng cách giảm dần liều corticosteroid trong một khoảng thời gian. Nếu đáp ứng tốt có thể cho ngưng sử dụng corticosteroid hoàn toàn.

Phương pháp phòng tránh

  • Chỉ dùng thuốc khi có đơn của Bác sĩ. Không tự ý dùng thuốc không rõ nguồn gốc xuất xứ, thành phần, mang tên chung chung như cao đơn hoàn tán, thuốc gia truyền,… 
  • Không nên sử dụng đơn thuốc của người khác áp dụng cho mình.
  • Không lạm dụng các thuốc corticoid hoặc các thuốc có chứa thành phần corticoid khi có bệnh cần phải sử dụng, tuân thủ đúng phác đồ điều trị.

Suy thượng thận do dùng corticoid sẽ gây hao mòn sức khỏe của người bệnh theo thời gian. Việc phòng tránh vẫn luôn đóng vai trò quan trọng. Chính vì vậy khi có dấu hiệu bệnh lý, người bệnh nên đến cơ sở y tế uy tín để khám, chữa bệnh, không nên tự ý dùng thuốc tại nhà để tránh những biến chứng đáng tiếc xảy ra. 

Nguồn tham khảo: Tài liệu của Cục Quản lý Khám chữa bệnh - Bộ Y tế
-----------------
Để được hỗ trợ cung cấp thông tin và tư vấn chi tiết, vui lòng liên hệ:
•    Bệnh viện Quốc tế Vinh
•    Số 99, đường Phạm Đình Toái, xã Nghi Phú, TP Vinh, Nghệ An
•    Số điện thoại 02383.968.888/0901.74.71.73